Փախստականների հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

          Հիմնախնդիրները, որոնք դեռ¨ս բավարար լուծում չեն ստացել, հիմնականում բնակարանային, զբաղվածության, Ադրբեջանում թողնված գույքի ¨ ունեցվածքի փոխհատուցման ¨ առօրյա սոցիալ-կենցաղային բնագավառի խնդիրներն են:
          Լուրջ աշխատանքներ կան նա¨ փախստականների հոգ¨որ-մշակութային ¨ բարոյա-հոգեբանական հարցերում համակողմանի օգնություն ցուցաբերելու ¨ հասարակության հետ նրանց ինտեգրման գործընթացն ակտիվացնելու ուղղությամբ:
          Բավարար աշխատանքներ են իրականացվել /հատկապես վերջին 2-3 տարիների ընթացքում/ փախստականների իրավական պաշտպանվածության խնդրում:
          ՀՀ Ազգային ժողովի կողմից ընդունված մի շարք օրենքներ ¨ ՀՀ կառավարության որոշումներ երաշխիքներ են ստեղծել փախստականներին ¨ ՀՀ քաղքացիություն ստացած նախկին փախստականներինտ ապրել ¨ գործել ՀՀ-ում տեղաբնակիների հետ համահավասար իրավունքներով: Աշխատանքներն օրենսդրական դաշտի կատարելագործման ¨ լրացման ուղղությամբ շարունակվում են:
          Փախստականների համար թեր¨ս ամենակար¨որը ¨ պրոբլեմայինը
բնակարանային խնդիրն է:
          Այսօրվա դրությամբ շուրջ 12,5 հազար ընտանիք /ավելի քան 37 հազար մարդ/ դեռ¨ս չունեն հիմնական բնակարան: Ցավոք, բնակարանային շինարարության համար պետական կապիտալ ներդումները դեռ¨ս աննշան են ¨ հարցի լուծումն առայժմ իրականացվում է ՄԱԿ ՓՀ-ի ¨ առանձին դոնոր պետությունների միջոցների հաշվին:
          ՀՀ կառավարությանն առընթեր միգրացիայի ¨ փախստականների վարչության կողմից մշակվել է §1988-1992թթ. Ադրբեջանից բռնագաղթված անձանց բնակարանային ապահովության ծրագիր¦, որն արժանացել է ՀՀ կառավարության հավանությանը:
Երկրորդ կար¨որ չհանգուցալուծված խնդիրը
զբաղվածության խնդիրն է:
          Փախստականների այս խնդրի լուծումը ¨ս բարդությունների հետ է կապված: Հանրապետության ժողովրդական տնտեսությունը դեռ¨ս շուկայական հարաբերությունների անցումային փուլում է, արտադրական կարողությունները հիմնականում պարապուրդի մեջ են, չկան աշխատատեղեր:
          ՄԱԿ ՓԳՀ-ն, խնդրով զբաղվող միջազգային տարբեր կառույցներ ¨ հասարակական կազմակերպություններ կատարում են որոշակի ձեռնարկումներ փախստականների գործազրկության խնդիրը մեղմելու ուղղությամբ /վարկերի ¨ գրանտների տրամադրում, զարգացման ծրագրերի ֆինանսավորում ¨ այլն/: Սակայն այս ոլորտում լարվածության էական թուլացում չի նկատվում: Դոնորները հիմնականում գործում են մեկը մյուսից անջատ, անտեղյակ: Ցանկալի կլինի, որ այդ աշխատանքները կազմակերպվեն վարչության մասնակցությամբ: Միասնական ¨ համակարգված աշխատանքի դեպքում անհամեմատ ավելի մեծ արդյունք կստացվի:
          Ադրբեջանում թողած ունեցվածքի, միջոցների արժեքների փոխհատուցման ցավոտ հարցում դեռ¨ս առաջընթաց չկա: Բռնագաղթվածների ավելի քան 60 տոկոսը Ադրբեջանում թողել են իրենց ողջ ունեցվածքը, տները, բնակարանները, խնայողությունները ¨ մինչ¨ այժմ որ¨է փոխհատուցում չեն ստացել:
          Հարկ է նշել, որ 1988-1992թթ. Հայաստանը լքած 167 հազար Ադրբեջանցիներից 144 հազարը /կամ մոտ 28 հազար ընտանիք/ փոխանակել կամ վաճառել են իրենց բնակարանները, իսկ աղետի գոտուց մեկնածները ՀՀ կառավարությունից1988-1989թթ. ստացել են 70 մլն ռուբլի փոխհատուցում:

Փախստականների հաշվառման ծրագիր

          Այսօր փախստականների հիմնահարցերի լուծմանն ուղղված պետական երկարաժամկետ ծրագիր հնարավոր չէ մշակել, քանի որ լիարժեք չեն ինչպես փախստականների այնպես էլ նրանց ունեցած խնդիրների մասին եղած տվյալները:
          1997 թվականին ՄԱԿ ՓԳՀ-ի հայաստանյան գրասենյակի աջակցությամբ ¨ ՀՀ սոցիալական ապահովության նախարարության փախստականների ¨ բնակչության տեղաշարժի վարչության կողմից կատարված Հայաստանի Հանրապետությունում բնակվող փախստականների հաշվառումը, ցավոք, վերջնական տեսք չի ստացել ¨ չի ամփոփվել: Բացի այդ փախստականների շրջանում անցած ժամանակաշրջանում հատկապես մեծ է եղել միգացիոն ակտիվությունը:
          Հայաստանի Հանրապետությունում ապաստանած փախստականների հաշվառումը ծրագրվում է իրականացնել սոցիալական ծառայությունների տարածքային կենտրոնների աշխատակիցների ուժերով: Վարչությունը կմշակի համապատասխան ձ¨եր ¨ բլանկներ, դրանց լրացման հրահանգներ, կկազմակերպի այդ աշխատանքներում ընդգրկված աշխատակիցների ուսուցում, կվերահսկի հաշվառման գործընթացը, ինչպես նա¨ կմշակի ստացված տվյալների բազան: Հարցի առնչությամբ կնախատեսվի ՀՀ կառավարության համապատասխան որոշման նախագծի պատրաստում: Հաշվառման աշխատանքների տ¨ողությունը 3 ամիս, տվյալների մշակման տ¨ողությունըտ 2 ամիս:

Դեպի էջի սկիզբը