Կուզենայի ձեր ուշադրությունը հրավիրել Հայաստանում ձեռնարկվող անօրինական միգրացիայի կանխարգելմանն ուղղված միջոցառումների վրա, որը մարտահրավեր է բազմաթիվ երկրների համար: Մենք գտնում ենք, որ այս եր¨ույթի դեմ պայքարում կարող ենք հաջողության հասնել միայն համապարփակ մոտեցման դեպքումտ կիրառելով այդ եր¨ույթի առաջացման ¨ զարգացման յուրաքանչյուր փուլին յուրահատուկ մոտեցում:

            Անօրինական միգրացիան, որպես կանոն, ծագման երկրներում սկզբնավորվում է օրինական միգրացիայի տեսքով ¨ միայն հետագայում է այն վերաճում անօրինականի: Խնդիրը նրանում է, որ մարդիկ բավարար տեղեկատվություն չունենալով, շատ հաճախ խաբվում են, ¨ դաոնում իրենց դյուրահավատությունից օգտվող §գործարար մարդկանց¦ զոհը: Հայաստանում վերջերս անցկացված սոցիոլոգիական հարցումները ցույց տվեցին, որ ազգաբնակչության 40%-ը տեղյակ չէ եվրոպական երկրներ մուտք գործելու համար մուտքի թույլտվության (վիզայի) անհրաժեշտության մասին, 58.7% գաղափար չունեին, որ աշխատանքային գործունեություն ծավալելու համար անհրաժեշտ է հատուկ աշխատանքի թույլտվություն: Այսպիսի պայմաններում մուտքի երկրներ մուտք գործելու, բնակվելու, աշխատանքային գործունեություն ծավալելու պայմանների մասին ծագման երկրների բնակչության շրջանում լայն քարոզչություն իրականացումը կարող է լինել արդյունավետ կանխարգելիչ քայլ:
           Ուրախությամբ ուզում եմ Ձեզ տեղեկացնել, որ մենք Հայաստանում ակտիվորեն սկսել ենք աշխատել այս ուղղությամբ ¨ արդյունքներն արդեն իրենց զգալ են տալիս: ՄՄԿ-ի §Փնջային նախաձեռնություն¦ ծրագրի շրջանակներում ՀՀ կառավարությանն առընթեր միգրացիայի ¨ փախստականների վարչությանը կից 2002թ. ապրիլին ստեղծվեց Միգրանտների Սպասարկման Կենտրոնտ իր ութժամյա հեռախոսային թեժ գծով: Կենտրոնը մի շարք սեմինարներ է կազմակերպել լրագրողների ¨ աշխատաշուկայում միջնորդ ծառայություններ մատուցող գործակալությունների համար: Կենտրոն այցելած քաղաքացիները ստանում են արժանահավատ տեղեկություններ իրենց հուզող հարցերի առընչությամբ: Բազմահազար տպաքանակով հրապարակվել ¨ բնակչության շրջանում տարածվել են անօրինական միգրացիայի մասին պատմող հանրամատչելի բրոշյուրներ, ցուցապաստառներ: Կազմակերպվել է հեռուստա ¨ ռադիոհաղորդումների շարք, իրականացվել է §Արտաքին աշխատանքային միգրացիա¦ եռամսյա պարբերականի 4 համարի հրատարակումը ¨ այլ միջոցառումներ:
          Արդյունքում մենք ունենք ՀՀ քաղաքացիների կողմից ներկայացվող ապաստանի հայցերի թվի անշեղ կրճատում: Այսպես. 2002 թ. 4-րդ եռամսյակում 28 զարգացած երկրների իշխանություններին ներկայացրած ապաստանի հայցերի թիվը 1-ին եռամսյակի համեմատ նվազել է 38%–ով: Նույն տենդենցը շարունակվում է այս տարի. 2003թ.-ի առաջին վեց ամիսների տվյալները վկայում են, որ անցյալ տարվա նույն ժամանակահատվածի համեմատությամբ հայցերի թիվը կրճատվել է 51%-ով ¨ Հայաստանը դուրս է եկել ամենաշատ թվով հայցեր ներկայացնող 20 երկրների ցանկից: Կարծում եմ որ այս թվերն այնքան պերճախոս են, որ մեկնաբանություններ չեն պահանջում: Դրա հետ մեկտեղ, ափսոսանքով պետք է նշեմ, որ այժմ ՄՍԿ-ի այսքան կար¨որ գործունեությունը դադարեցված էտ ֆինանսավորում չլինելու պատճառով: Եվ ես երախտապարտ կլինեի, եթե մեր այս հանդիպման մասնակիցներից ոմանք արձագանքեին մեզ աջակցելու կոչին:

         Անօրինական միգրացիայի հետ առնչվող հաջորդ խնդիրը, մուտքի երկրներ անօրինական ճանապարհներով մուտք գործած կամ բնակվող անձանց վերադարձի կազմակերպումն է, որը լուծվում է ռեադմիսիոն համաձայնագրերի կնքմամբ: Հայաստանը ակտիվորեն ներգրավվել է նա¨ այս գործընթացում: Նման համաձայնագիր արդեն ստորագրված է Դանիայի Թագավորության հետ, ընթացքի մեջ են բանակցությունները Նորվեգիայի, Շվեդիայի ¨ Ուկրաինայի հետ, մինչդեռ Բենիլյուքսի երկրների, Չեխիայի, Լեհաստանի, Շվեյցարիայի Դաշնության հետ դրանք ավարտված են ¨ առաջիկա ժամանակաշրջանում համաձայնագրերը կստորագրվեն: Օգտվելով առիթից, ցանկանում եմ տեղեկացնել, որ Հայաստանը, հարազատ մնալով Եվրոխորհուրդ մուտք գործելիս իր ստանձնած պարտավորություններին, միշտ էլ պատրաստ է այս կար¨որ հարցի առընչությամբ սկսել բանակցություններտ խնդրով հետաքրքրված երկրների իշխանությունների հետ:

        Վերադարձված քաղաքացիների հետագա ռեցիկլյացիան կանխելու համար ռեադմիսիոն գործընթացը անհրաժեշտ է փոխլրացնել ռեինտեգրացիոն ծրագրերով: Այս հարցում մենք համաձայնություն ենք ձեռք բերել Շվեյցարիայի դաշնային իշխանությունների հետ, ¨ որպես փորձնական ծրագիր, նրանք կօժանդակեն Շվեյցարիայից վերադարձող 25 ՀՀ քաղաքացիների ռեինտեգրացիային: Մենք շահագրգիռ ենք նմամատիպ համագործակցություն հաստատել նա¨ այլ երկրների հետ այն համարելով կար¨որ խնդիր անօրինական միգրացիայի դեմ պայքարի ընդհանուր շրջանկարում:

        Եվ վերջապես օրինական աշխատանքային միգրացիայի հնարավորությունների ստեղծումը կարող է արդյունավետ այլընտրանք հանդիսանալ անօրինական միգրացիային: Խնդիրը հատկապես կար¨որ է հիմա, երբ դեմոգրաֆիական փոփոխություններով, տնտեսության առանձին ճյուղերի առաջընթաց զարգացման տեմպերով պայմանավորված, եվրոպական մի շարք երկրներ ստիպված են մեղմացնել օտարերկրացիների` իրենց աշխատաշուկա ներթափանցելու պայմանները:
        Ստեղծված իրավիճակը, իմ կարծիքով, հրամայաբար պահանջում է օր առաջ սկսել բանակցություններ ԵԽ-ի անդամ` ավանդաբար ուղարկող ¨ ընդունող երկրներ համարվող պետությունների միջ¨: Հակառակ դեպքում, ստեղծված պայմաններից ավելի շատ կարող են օգտվել միգրացիոն գործընթացների շնորհիվ շահույթներ ստացող կազմակերպությունները, իսկ աշխատանքային միգրանտներից շատերը կշարունակեն հայտնվել անլեգալ վիճակում:

        Անօրինական միգրացիայի կանխարգելման ուղղությամբ հիշատակված բոլոր միջոցառումների իրականացումը անհնարին կլիներ առանց եվրոպական մի շարք պետությունների հետ առկա համագործակցության, ինչպես նա¨ ՄՄԿ-ի կողմից ցուցաբերվող աջակցության: Կարծում եմ, որ Եվրոխորհրդի համապատասխան կառույցների ներգրավումն այս գործընթացներում, մեծապես կաջակցեր անօրինական միգրացիայի դեմ մղվող պայքարի հաջող իրականացմանը: